INTERNATIONAL BOOKSHOP HET FORT VAN SJAKOO
| SEARCH | ORDER | NEW BOOKS | HOME | ABOUT US |

Auteur: Middelkoop, Willem
Titel: Als de dollar valt
Sub titel: Alles over de kredietcrisis. Uitgebreide en herziene editie

Er wordt in de VS veel meer uitgegeven dan verdiend, veel meer geďmporteerd dan geëxporteerd en de schuld van huishoudens, bedrijven en overheden gezamenlijk groeit met drie miljard dollar per dag. De staatsschuld bedraagt nu al meer dan $ 8.000.000.000.000. Niemand verwacht dat de VS dit ooit nog gaat terugbetalen. In ‘Als de dollar valt’ legt journalist en RTL Z-medewerker Willem Middelkoop in 100 vragen en antwoorden uit hoe dat zo gekomen is en hoe het in elkaar zit. Het boek van nog geen 200 pagina’s leest als een trein en zit vol met saillante en soms zelfs schokkende feiten. Middelkoop zou het boek mijns inziens nog beter gemaakt hebben wanneer hij in pakweg anderhalve pagina eerst de rode draad van het verhaal uiteengezet zou hebben en zou hebben aangegeven waarom hij de 100 vragen en antwoorden in precies de gekozen 11 blokken heeft ingedeeld. Maar dat neemt niet weg dat we met een belangwekkend boek te maken hebben.Hoe is het zo gekomen? In 1944 was duidelijk dat de VS als grote overwinnaars uit de Tweede Wereldoorlog zouden komen. Op de conferentie van Bretton Woods hebben ze deze zekerheid meteen verzilverd: afgesproken is toen dat alle nationale valuta’s voortaan gedekt zouden worden door de US-$ en niet meer door goud. Wel werd nog beloofd dat de valuta altijd omgeruild zouden kunnen worden tegen goud. Toen de VS eind jaren 60/begin jaren 70 veel geld nodig hadden om de oorlog in Vietnam te financieren heeft Nixon deze belofte ingetrokken. Gevolg: de VS konden zoveel dollars drukken als ze wilden. Er kwam bij dat er een koppeling tot stand is gekomen tussen de $ en de olie: olietransacties moesten, ook als de VS er niet bij betrokken waren, betaald worden in VS-dollars. Ofwel: de oliekopende landen hadden dollars nodig. Die kregen ze door goederen te verkopen aan de VS die er alleen de geldpers maar voor hoefden te laten draaien. Geld zat dus. En gaande de rit kwam er veel meer geld in omloop dan de waarde van de geproduceerde goederen + de inflatie. De dollar zat immers niet meer vast aan het goud. De overkill aan dollars werd gebruikt om geld uit te lenen: de VS leven gewoon op de pof. Om een voorbeeld te geven: huizenbezitters werden zeer aangemoedigd om extra hypotheken tegen lage rentes op te nemen. Dat gaf een grote impuls aan de consumptieve bestedingen. Maar inmiddels is het einde in zicht. Zo’n proces kan alleen doorgaan wanneer het vertrouwen van consument, banken en andere naties in de dollar blijft bestaan. En dat is inmiddels niet meer zo. De huizenmarkt in de VS is zwaar ingezakt, per maand worden 224.000 gezinnen uit hun huis gezet (NRC 8 januari 2008). Steeds meer olieproducerende landen accepteren geen dollars meer, zoals Iran en Rusland. Saddam Hoessein had al bepaald dat de Irakese olie alleen nog maar in euro’s betaald kon worden. Het is niet vergezocht ervan uit te gaan dat Irak om die reden in 2003 is binnengevallen. Dat de olie niet meer in dollars betaald wordt heeft als gevolg dat de VS zelf andere valuta moeten kopen. En dat met een dollar die steeds minder waard wordt. Voor het grootste olieslurpende land uit de geschiedenis bijna een horrorscenario. Zeker in combinatie met het feit dat er over niet al te lange tijd sprake zal zijn van het wereldwijde peak-oil-punt: het punt van de maximale productie van olie. Niet omdat er te weinig olie is, maar omdat de productiecapaciteit onvoldoende uitgebreid en vernieuwd is. Middelkoop: ‘Een op schulden gebaseerd systeem vereist van nature permanente groei. Deze groei wordt al snel onmogelijk als de olieproductie haar top bereikt’. De dollar is bezig aan een ongekende neergang en de echte val zal zeker komen. De vraag is alleen wanneer. Het is geen prettig perspectief: ‘Omdat bijna 70% van de vermogens van de centrale banken in de wereld uit US-dollars bestaat dreigt in feite een complete implosie van dit systeem’. De ondertitel van het boek luidt: ‘wat politici en bankiers u niet vertellen over geld en de kredietcrisis’. Middelkoop geeft wat dat betreft veel feiten, bijvoorbeeld over het ontstaan van de Federal Reserve Bank (dat die géén overheidsinstelling is maar een conglomeraat van commerciële banken, en over de geheimzinnigheid waarmee die in het leven geroepen is), over het manipuleren naar beneden van het inflatiecijfer (hoe hoger de inflatie, hoe minder men vertrouwen zal hebben in de dollar), het ingrijpen van overheid en Fed in de economie om de koersen op peil te houden (hoezo vrijemarkteconomie?). En mijn laatste voorbeeld: het feit dat de VS in 2006 gestopt zijn met het publiceren van cijfers over de totale geldgroei (‘de publicaties zouden geen relevante economische gegevens bevatten’, hoe verzinnen ze het?). Juist door dit soort informatie leest het boek als een trein. Wat nu? Allereerst beveelt Middelkoop aan te beleggen in goud of zilver. Per slot van rekening is het een handige jongen die zelf belegt en adviezen geeft. Voor de wat langere termijn geeft hij aan dat we ons toch zullen moeten instellen op een meer ‘back-to-basics-leefniveau’. Dat zit er wel in, of we dat nu willen of niet. Op geopolitiek niveau ziet hij de opkomst van India en vooral China: ‘De economische ontwikkeling en expansie van China en India zal een grote impact hebben. Het zal niet lang meer duren voor deze landen in de wereldeconomie de toon aangeven’. Hetgeen niet meteen zal betekenen dat de Chinese yuan de rol van de dollar zal overnemen. De dollarreserve van China bedroeg in 2007 al 1200 miljard dollar, in de vorm van staatsobligaties. Als de dollar valt verliezen de Chinezen een groot kapitaal. In januari 2005 verscheen een door W. Boonstra geschreven en door Middelkoop aangehaald Themabericht van de Rabobank ‘Leven na de dollarstandaard’. Deze ziet een overgangsperiode waarbij de euro de ankervaluta van Europa en omstreken zal worden terwijl in principe de yuan dezelfde rol kan gaan spelen in Azië. De yuan moet dan nog wel losgemaakt worden van de US-$. Op de langere termijn zal niet de euro de internationale rol van de dollar overnemen, vanwege de economische en politieke zwakte van Europa, maar de Chinese yuan, vanwege het economische en politiek gewicht van China. Rest mij nog op te merken dat het opvallend is dat dit soort belangrijke zaken worden aangekaart en besproken door wat we toch kunnen noemen ‘rechtse mensen’. Hier ligt nog een schone taak voor echt links.
2008, 200 pag., Euro 17,5
Nieuw Amsterdam, Amsterdam, ISBN 9789046804018


This page last updated on: 13-1-2015