HET FORT VAN SJAKOO - INTERNATIONAL BOOKSHOP
| SEARCH | ORDER | NEW BOOKS | HOME | ABOUT US |

Het Parool, 27-9-2001

Een leger met wierook in plaats van kruitdamp

MALIKA SEVIL

Amsterdam verliest veel fleurigheid als de stad doorgaat creatieve types van hun ruimtes te beroven en ze in allerlei gereglementeerde hokjes te duwen. En dus werd het stadhuis gisteren belegerd door een leger zonder agre ssie.

Mariska (32) is geen type van harde acties. Rookbommen gooien is niet haar ding, leuzen scanderen evenmin. Dat is haar wel aan te zien ook. Activisten, van welke protestgroep dan ook, zijn gewoonlijk niet gekleed in een g oudzijden jurk, met aan de voeten Alladin-slofjes. Nee, ze is dan ook heel blij met deze ludieke actie voor betere omstandigheden van creatievelingen. Dat past haar wel.

Het moet aardig blijven. En dat is het ook. Rond de botenstoet die gistermiddag vertrok bij begraafplaats Zorgvlied, hangt een zweem van wierook en broederschap. Vooraf waren harde aankondigingen gedaan, want de kunstenaa rs zouden de stad heroveren en het stadhuis belegeren, maar dat blijken slechts symbolische woorden te zijn. Net zo symbolisch als het houten paard van Troje, dat voor de gelegenheid in elkaar is getimmerd en op een deksc huit over de Amstel wordt voortgetrokken.

Dit protest gaat niet alleen om de alternatieve boekenzaak Fort van Sjakoo en de internetwerkplaats ASCii, die een huurverhoging van negenhonderd procent voor de kiezen kregen. Of het Latijns Amerika Centrum, dat ruim twe ehonderd procent meer voor zijn onderkomen moet neerleggen. Deze botenparade behelst veel meer. Een statement tegen de teloorgang van de vrijplaatsen en 'het huichelachtige broedplaatsenbeleid' van de gemeente. Bovendien willen de deelnemers laten zien dat de stad zo veel sprankelender wordt met een vleugje anarchistische creativiteit.

Dus trekt een bonte stoet via de Amstel naar het Oosterdok en vandaar te voet naar de Stopera, waar twee vertegenwoordigers van de Vrije Ruimte, een actiegroep die zich inzet voor vrijplaatsen in Amsterdam, het rapport La at 1000 vrijplaatsen bloeien aan de vergaderende commissie Ruimtelijke Ordening zal aanbieden.

Krakers, beginnend kunstenaars, lieden van ADM en Ruigoord, muzikanten, kleine creatieve ondernemers, actieroutiniers en wat al niet meer aan exponenten van tegencultuur varen mee. Voorop de schuit het zes meter hoge paar d. Onder het bouwwerk vier trommelaars en een aantal verbasterde 'Griekse strijders' - plastic lasmasker, met op het hoofd een omgekeerde bezem, speer in de ene hand en een schild met het peace-teken in de andere. En temi dden van dat alles doet Mariska een Egyptische buikdans.

Danspaleis

Mariska is danseres, gespecialiseerd in tempeldansen uit Zuid-India. Met haar vriend, een muzikant, bewoont ze een woonboot aan de Borneokade - al lang voordat de rijken kwamen. Nu hebben ze het idee gevat van hun boot, Z ena, een danspaleis te maken. ''De verbouwing is bijna klaar. Ik wil er Indiase dans doceren. Er kunnen lezingen worden gehouden, of andere alternatieve dingen. En yoga.'' Maar met de absurd hoge huurprijzen en de dreigen de erfpacht voor woonbootbewoners is het simpelweg niet op te brengen, zegt ze.

Aja (49), beeldend kunstenaar, schrijver en tevens een geroutineerde vrijplaatsgebruiker, kan daar alleen maar mee instemmen. Hij wijst naar een van de ongeveer twintig volgboten. Daar klinken vastberaden woorden door de luidsprekers: 'Al het niet-commerciële wordt platgewalst.' En zo is het. Terwijl termen als 'decadentie', 'kaalslag' en 'paleizen voor de nieuwe rijken' uit de boxen schallen, legt Aja uit waarom hij daar staat. In zijn k rijgerskostuum, nota bene.

Niet omdat hijzelf zo hard op zoek is naar een onderkomen. Hij zit sinds vijf jaar in Zaal 100, eindelijk een vast stekkie. Maar hij vreest voor zijn 'geestverwanten' en 'de verarming van de stad'. Muziek maken op straat mag niet, daar moet je een vergunning voor hebben. Kunst maken op straat - lees graffiti - mag niet, want 'dan word je door taxichauffeurs in elkaar geslagen of de politie pakt je spullen af'. Aja vindt namelijk dat er be st geschikte plekken voor graffiti zijn.

Vrijplaatsen als het Vrieshuis, Kalenderpanden en de Silo werden afgenomen en wat was daarop het antwoord van de gemeente: een subidie van 65 miljoen gulden voor broedplaatsen. Over dat geld hoor je Aja niet klagen, maar waarom weer die wanstaltige benaming. ''Het doet me denken aan legbatterijen, ik kan er niets aan doen. Het broedplaatsenbeleidsconcept.''

Spontaniteit

Aja kijkt er vies bij. De kunstenaar vreest dat deze broedplaatsen, gecontroleerd door de gemeente, alle spontaniteit zullen missen. ''Juist het toeval maakt een vrijplaats tot iets bijzonders. Dat kun je niet regelen. Me t geregel gaat de charme eraf.''

Dat lijkt ook wel het motto van deze actie, die, hoewel er geen vergunning voor is aangevraagd, gesmeerd verloopt. Verbaasde blikken op het Waterlooplein. Want ja, wat doet een reusachtig paard tussen de tweedehands jasjes? Om nog maar te zwijgen over de riksja's, eenwielers, trommelaars, Griekse krijgers en marionetten die de boel stagneren.

De meest verbaasde koppen steken nog wel vanuit de eerste verdieping van de Stopera naar buiten. Want die ambtenaren zagen zo rond een uurtje of half vijf een houten paardenkop aan het venster voorbij trekken.