HET FORT VAN SJAKOO - INTERNATIONAL BOOKSHOP

| SEARCH | ORDER | NEW BOOKS | HOME | ABOUT US | FUTURE?

An english version of this newsletter will follow soon.

NIEUWSBRIEF NUMMER 4

Fort van Sjakoo en ASCII, Jan. 2002

Beste Lezer,
Het begint geleidelijk traditie te worden om naast de 'Boekberichten' een Nieuwsbrief uit te brengen over het huurconflict tussen het Woningbedrijf Amsterdam en het Fort van Sjakoo.
De strijd voor een betaalbare oplossing en tegen een markt-conforme huur. Tot op heden hebben we de twijfelachtige eer het 'bekenste' lokale voorbeeld te zijn van een bedreigde ideele instelling. Het zou een prima bedrijfsresultaat zijn als we het boekjaar 2002 zouden kunnen gaan afsluiten op de Jodenbreestraat en berooft worden van deze status. Er zal nog veel water door de Amstel vloeien, voordat er een goede oplossing zal gevonden worden voor het probleem dat het Woningbedrijf Amsterdam heeft gecreëerd.

Wie bepaald de huurprijs op de markt?
Eind juli 2001 kregen we te horen dat we vanaf 1 september 2001 een 900% huurverhoging zouden moeten gaan betalen. Dit kwam als een complete verrassing omdat het huurcontract tot 1 januari 2004 doorloopt en we altijd netjes onze huur hebben betaald. De verhuurder heeft echter de mogelijkheid om een tussentijdse huurverhoging door een kantonrechter af te laten dwingen. Waarom het geprivatiseerde Woningbedrijf Amsterdam plotsklaps een dergelijke huurverhoging wil doorvoeren, laat zich raden.

Nadat het Fort van Sjakoo had aangegeven het huurvoorstel niet te kunnen accepteren en een huurprijs te willen die recht doet aan het verleden van het pand en gekoppeld wordt aan haar activiteiten, deed het Woningbedrijf Amsterdam snel de deur op slot. Een verkennend gesprek om over de enorme huurverhoging te praten werd binnen tien minuten afgekapt, bezwaarschriften terzijde gelegd, klachten niet in behandeling genomen en werden de tientallen protestbrieven van sympathisanten met een flauwe standaardbrief afgedaan.

Vervolgens ontvingen we een brief waarin werd vermeld dat het Woningbedrijf Amsterdam besloten had om de kantonrechter in te schakelen om zodoende een marktconforme huur af te dwingen. De onzichtbare hand. Deze procedure kan het Woningbedrijf Amsterdam gemakkelijk opstarten omdat een huurder van een bedrijfspand nauwelijks juridisch beschermd wordt. Wij hebben de kantonrechter dan ook maar gevraagd om meteen te vonnissen, aangezien wij in deze arena niets te zoeken hebben en we niet achteraf met een gigantische huurschuld opgescheept willen worden. De kantonrechter heeft echter besloten om niet direct te vonnissen, maar allereerst een prijzige Bedrijfshuur Adviescommissie (BHAC) in het leven te roepen, die een rapport moet opstellen over de hoogte van een marktconforme bedrijfshuur. De BHAC en het Woningbedrijf Amsterdam hebben op 13 december 2001 het Fort een bezoek gebracht. Indien het Woningbedrijf Amsterdam deze procedure niet intrekt, zal de kantonrechter waarschijnlijk op 3 april 2002 vonnissen en heeft de markt zijn werking naar behoren uitgevoerd.

Van Slopershamer tot Virtuele Snelweg
Op 22 september 2001 hebben we een goed bezochte manifestatie georganiseerd met muzikanten en met een tentoonstelling over de geschiedenis van het Fort van Sjakoo. Die begint bij de Nieuwmarkt-buurtprotesten in de jaren zeventig. Speculanten braken de buurt af voor de bouw van betonnen kantoorkolossen en de gemeente wilde - na de aanleg van de metro - ook nog een snelweg door de wijk leggen. Bijna alle panden in de Jodenbreestraat werden gesloopt, maar er braken straatgevechten met knokploegen uit voor behoud van Jodenbreestraat 16 en 24. De sloop van de wijk werd stilgelegd als gevolg van het doorzettingsvermogen van de wijkbewoners.
Het Titushuis werd in 1975 gekraakt en opnieuw bewoonbaar gemaakt. Op de begane grond van dit woon-werkpand werd in 1977 een alternatief wijkcentrum annex boekwinkel het Fort van Sjakoo geopend. De wijkbewoners dwongen de vastgoed-eigenaar Gran Vista tot het verkopen van de percelen Jodenbreestraat 16 en 24 en het gehele terrein tussen de Jodenbreestraat, de Houtkopersdwarsstraat en het Waterlooplein voor de mooie prijs van fl. 1.000.000. De gemeente werd hierdoor zeer voordelig de nieuwe eigenaar van de grond en de panden. Pas in 1989 werd het woon-werk pand gelegaliseerd en werd het Fort van Sjakoo een afzonderlijk huurcontract aangeboden. Jaarlijks wordt de huurprijs verhoogd. In het Titushuis groeide Sjakoo en kende een moeilijke jeugd met veel herrie in haar omgeving, maar het werd uiteindelijk een gelukkige maatschappij-kritische boekhandel, die zonder winstoogmerk het zelfstandig handelen van de mensheid zou gaan bevorderen: aldus de stichtingsstatuten. Het internet-kollectief ASCII heeft een virtuele snelweg in de wijk aangelegd.

Het Paard van Troje infecteert de Neoliberale Kooi
Nadat enige kunstenaars een vestiging van het Woningbedrijf van een nieuw kleurtje hadden voorzien en ASCII op een geschikt moment de Stopera tijdelijk als onderkomen hadden gebruikt in september, werd het ook tijd dat er een mooie parade richting Blauwbrug zou gaan optrekken. Vereniging de Vrije Ruimte had wekenlang zitten timmeren op een goed idee. Het ontzetten van het belegerde Fort, het bevrijden van het gefolterde Latijns Amerika Centrum (LAC) en het opnieuw inrichten van de Stad. Broedplaatsen moeten weer broeinesten worden en woonboten moeten hun ligplaatsen behouden. De flikken te paard werkten zelfs mee om het grote Paard van Troje als een virus naar de politiek te brengen. De aandacht werd gevestigd op het falende marktbeleid en op het verdwijnen van vrijplaatsen en ambachtelijke bedrijfjes. Het wiel zal opnieuw moeten worden uitgevonden, nu de tandwielen niet meer geproduceerd worden.

Moties, Wantrouwen en een Moratorium
De tijd was rijp om gemeentepolitici wakker te schudden. Samen met het LAC hebben we een raadsadres ingediend om de huurverhogingen aan de kaak te stellen. Ook bewonersraad Groot Waterloo stuurde een raadsadres om een duidelijk signaal af te geven dat de toenemende verketening van de detailhandel uiteindelijk zal leiden tot verschraling van de wijk (75% is inmiddels onderdeel van een winkelketen). De wijkbewoners willen kwalitatief goed kunnen leven en verwerpen de hoge huren die de veryupping en de uniformiteit in de hand werken. De wijkbewoners willen het Fort behouden voor de buurt. We verzetten ons tegen het gedachtegoed dat de gemeente en de woningcorporaties zich het recht toeeigenen om te bepalen hoe de bewoners moeten leven. Diverse gemeenteraadsleden, zoals Hansje Kalt, Ruud Grondel, Saar Boerlage en Auke Bijlsma hebben kritische geluiden laten horen tegen het neoliberale beleid van het gemeentebestuur. Hansje Kalt heeft ervoor gezorgd dat er een onderzoek komt naar de huisvesting van sociale instellingen (motie Kalt). Een meerderheid van de raad stemde op 13 december 2001 voor een motie om de aangezegde huurverhogingen voor een jaar op te schorten ten behoeve van niet-gesubsidieerde ideele instellingen zoals het LAC, indien de gemeente eigenaar van het pand is. Tegelijkertijd werd een tweede motie met de kleinst mogelijke meerderheid aangenomen. Deze bepaald dat de wethouder Bouwen/Wonen en Economie moet aandringen bij het Woningbedrijf tot opschorting van de huurverhoging voor ideele instellingen zoals het Fort, totdat een beloofde notitie van de wethouder Financien over de motie Kalt in de gemeenteraad behandeld wordt. Veel woorden, nu nog daden.

Wie wil er bloed zien?
De bezetting door sympathisanten van een vestiging van het Woningbedrijf Amsterdam leverde naast veel publiciteit ook twaalf arrestanten op, die zich dapper hadden verschanst in de loopgraven van het Woningbedrijf. De gerechtsdienaren geloofden niets over verhalen van 900% huurverhoging. De sympathisanten hebben een dagvaarding ontvangen en staan 25 januari 2002 terecht op Parnassusweg 225. De bezetters zullen ongetwijfeld terugdenken aan de slagroom die aan hun neus voorbij ging. Gelukkig kon directeur Lex Pouw van het Woningbedrijf de slagroom wel waarderen. Het zijn immers de groten der Aarden die deze eer te beurt valt. Het verbaasde ons daarom dat hij zich op 12 januari jl. in het Parool zich zo bloeddorstig uitliet: "Het Fort van Sjakoo snijdt zichzelf in de vingers." Wij zullen het in ieder geval door de vingers zien. In een brief van 30 november 2001 heeft het Woningbedrijf het bestuur van het Fort van Sjakoo uitgenodigd om te komen praten, maar dan wel onder de strikte voorwaarde dat het bestuur zich zou distancieren van de acties van onze sympathisanten. Na een krachtig weerwoord van ons bestuur, gaan ze nu die voorwaarde waarschijnlijk intrekken.

Maatschappelijk Ondernemen, Ondernemende Maatschappij
Het Woningbedrijf Amsterdam vermeld dat ze het geld van onze stichting nodig hebben om sociale huurwoningen betaalbaar te houden. En als wij dat niet kunnen betalen, dan moet de gemeente maar subsidie verstrekken. Dat is maatschappelijk ondernemen, vinden ze. Hoewel ze formeel ook een stichting zijn (en een bv.), begrijpen wij niet dat ze van vrijwilligerscollectieven onbetaalbare huren gaan eisen. Ze hebben dat pand voor bijzonder weinig geld ontvangen en dat is in de afgelopen 7 jaren op zijn minst fl. 500.000,00 meer waard geworden. Op 1 januari 1994 werd ons door het Woningbedrijf voorgesteld om een marktconforme huur te gaan betalen, dat wil zeggen fl. 600,00 per maand (we betaalden toen uiteindelijk minder). We zijn nu 8 jaar verder en het Woningbedrijf gaat ons nu vertellen dat we fl. 5.416,00 per maand zou moeten betalen. Dat zou betekenen dat de huurprijs ieder jaar met 30% is gestegen. In het Mozeshuis werd op 19 januari jl. volop gedebateerd over mogelijke oplossingen voor huisvesting van ideële instellingen. Dit symposium was georganiseerd door de Vrije Ruimte, het LAC en het Fort. Allerlei oplossingen hebben de revue gepasseerd: haal panden uit de markt of stel duurzame erfpachtcontracten op. De vestigingsmanager van het Woningbedrijf merkte op dat ze geen 'markt conforme huur' zouden hebben gevraagd. Een zichzelf links noemende directeur van Woningbedrijf vertelde na afloop dat de marktprijs namelijk boven de 1000% zou liggen. Mozes kriebel, zouden ze nu denken dat we meer en betere boeken gaan verkopen als we de prijzen met 900% verhogen? Misschien lukt het de VVD om met subsidies haar publicaties winstgevend te verkopen? Die beschikken immers over veel voorkennis en hebben ongetwijfeld de boeken van Adam Smith gelezen. Het Woningbedrijf wil dat we het assortiment gaan aanpassen. Nog heel even en deze ondernemende maatschappij heeft zelfs haar laatste restje maatschappelijke verantwoordelijkheid in de uitverkoop gedaan. Sociale initiatieven verdienen goede huisvesting op een goed bereikbare locatie. Wij geven in ons 24ste jaar weer geen winstwaarschuwing af, maar we blijven pleiten voor gezond verstand op de goede plaats.

Veel groeten vanuit het Fort van Sjakoo.

Wilt u op de hoogte worden gehouden via onze mailinglijst:
https://squat.net/mailman/listinfo/sjakoo-announce

International Bookshop het Fort van Sjakoo
Jodenbreestraat 24, 1011NK Amsterdam
Telefoon: 020-6258979, Fax: 020-6203570
e-mail: sjakoo@xs4all.nl
website: http://www.xs4all.nl/~sjakoo

ASCII
Jodenbreestraat 24 sous, 1011NK Amsterdam
e-mail: ascii@squat.net
website: http://www.squat.net/ascii

Het adres van onze verhuurder:
Woningbedrijf Amsterdam
Muntendamstraat 1, 1091 DR Amsterdam
Fax 020-6630829
e-mail: binnenstad@woningbedrijf-amsterdam.nl