Nachtmerries op een duivels oorkossen

“Werk, werk en nog eens werk”: in de jaren negentig wordt de arbeid op een voetstuk geplaatst. Een terugblik op enkele eeuwen geschiedenis leert dat deze hoge waarde van de arbeid teruggaat tot de wortels van de westerse cultuur. Maar deze waarde is niet van alle tijden: ooit was loonarbeid een relatief onbekend en onbemind verschijnsel. Pas met de ontbinding van de middeleeuwse samenleving begon het nu gangbare arbeidsethos langzaam aan vorm te krijgen. Dat gebeurde door de toepassing van geweld tegen niet-werkwilligen en door de loonafhankelijke bevolking in te prenten dat het werken in het zweet des aanschijns haar levensbestemming zou zijn. In Nachtmerries op een duivels oorkussen zet Ton Geurtsen de hedendaagse problemen rond arbeid en werkloosheid in een filosofisch kader en analyseert hij de historische ontwikkelingen die aan ons arbeidsbestel ten grondslag liggen.
Daarbij wordt ondermeer ingegaan op het beheersingsdenken; de economische ideologie; het vooruitgangsgeloof; de betekenis van wetenschap en techniek; de schaarsteproblematiek; de disciplinering tot loonarbeid en schaduwarbeid; de arbeidsdeling tussen de seksen en marxistische, religieuze en freudiaanse invloeden. Het boek wordt besloten met een uitvoerige beschouwing over de ontwikkeling van het arbeidsethos in de moderne consumptiemaatschappij en over het Nederlandse arbeidsmarktbeleid. Daar wordt de mogelijkheid van een ander arbeidsbestel tegenover geplaatst.